قالب وردپرس افزونه وردپرس
اطـلاعیه بـروزرسانی و تـخفیف هـای ویژه سـایت :
خانه / مقالات / نبردنوگرایی، در درون(إخوان المسلمین)

نبردنوگرایی، در درون(إخوان المسلمین)

 نبردنوگرایی، در درون(إخوان المسلمین)

  ترجمه: عبدالهادي طرفي

درگذشت مامون الهضيبي رهبر «اخوان المسلمين» مي تواند دوباره بحث و جدل داخلي اين حركت جهاني را كه قبل از انتخاب او به سمت رهبري اخوان المسلمين در جريان بود تكرار كند. آن بحث و جدل ها بر ضرورت تغيير و تحول در درون جنبش اخوان المسلمين كه بزرگ ترين جنبش اسلام گراي مصر  و جهان اسلام است متمركز بود. اخوان المسلمين در كشورهاي عربي و در نقاط ديگر جهان شاخه هايي دارد كه زيرنظر «تشكل هاي جهاني .اخوان المسلمين» اداره مي شوند

از ابتداي حيات اين حركت تاكنون ۶ نفر منصب رهبري اين جنبش را برعهده گرفته بودند؛ حسن البنا (۱۹۲۸)، حسن الهضيبي (۱۹۵۱)، عمرالتلمساني (۱۹۷۴)، محمد حامد ابونصر (۱۹۸۶)، مصطفي مشهور (۱۹۹۶) و مامون الهضيبي (۲۰۰۲). يكي از ويژگي هاي بارز اين شش تن اين است كه همه آنها از ريش سفيدان اين جنبش به شمار مي آمدند. همين امر باعث شده كه موضوع تغيير و تحول توسط آن دسته از افراد وابسته به اين جنبش كه هيچ راه نفوذي به رهبري آن ندارند مطرح شود. طرفداران تغييرات در جنبش اخوان المسلمين بر وجود بحران در رهبري جنبش و پرهيز از راهكارهاي سنتي در انتخاب رهبران تاكيد مي كنند. آنها خواهان ايجاد تغييراتي در اصول و قواعد گذشته ساختار و برنامه هاي آن هستند. برنامه هاي كلي كه به نظر آنها بايد تغيير يابد شامل اين دو لايحه اساسي است. لايحه اول قانون اساسي اخوان المسلمين در مصر كه در ۸/۹/۱۹۴۵ توسط مجمع عمومي اين جنبش صادر شد و در تاريخ ۳۰/۱/۱۹۴۸ تعديل گرديد. لايحه دوم «قانون عمومي جنبش اخوان المسلمين» است كه در تاريخ ۲۹/۷/۱۹۸۲ تدوين شد كه قانون بين المللي جنبش در آن به تفصيل بيان .شده ودر دوره رهبري مصطفي مشهور تصويب گرديد

«محمدبن المختار الشنقيطي» پژوهشگر موريتانيايي كه در آمريكا به سر مي برد در بررسي اين دو لايحه مي گويد: «بررسي دقيق اين دو سند نشان مي دهد كه ساختار رهبري اخوان المسلمين و شاخه هاي بين المللي آن داراي اشكال است.» او اين اشكال را در موارد ذيل خلاصه مي كند: «اشكال در اصول قانوني رهبري جنبش از آغاز تاكنون؛ چرا كه هيات موسس اخوان المسلمين به خود حق دائم داده و ديگر اعضاي غير عضو در هيات موسس را از هرگونه حق در تغيير آن يا دخالت در انتخاب رهبر، محروم ساخته است. اين دو لايحه هيچ گونه اشاره اي به برگزاري انتخابات يا تغيير اعضاي هيات موسس نكرده بلكه در اين دو لايحه و ماده ۳۳ آئين نامه اين تشكل آمده است كه: «هيات موسس از كساني تشكيل مي شود كه سابقه فعاليت آنها در اين جنبش از ديگران بيشتر است» هيات موسس تا سال ۱۹۵۴ كه به دستور جمال عبدالناصر اين تشكل منحل اعلام شده بود از ۱۰۰ الي .۱۵۰نفر تشكيل مي شد. بعد تعداد آنها كاهش يافت تا اينكه در سال ۱۹۸۶ به ۶۰ نفر رسيد.

طرفداران تغيير و تحول در اين جنبش مي گويند جنبش اخوان المسلمين در سال ۱۹۲۸، چهار سال بعد از سقوط خلافت اسلامي عثماني در تركيه جهت تشكيل يك مركز هماهنگي براي رويارويي با غرب تاسيس شد. آنها تأكيد مي كنند كه اين جنبش در طول فعاليت طولاني خويش از دستيابي به اهداف سياسي خويش يعني رسيدن به حاكميت ناكام ماند. آنها سعي مي كنند دليل اين ناكامي را موشكافي كنند و بگويند كه سبب ناكامي آنها به عقيده و ايمان شان برنمي گردد بلكه دليل اصلي آن بر سر محور تشكيلات و نحوه اداره جنبش مي چرخد. طبق گفته «ابوالعلاء ماضي» پژوهشگر مصري، آنها سعي مي كنند علت اصلي را در موضوع حضور قانوني اين جنبش در مصر بررسي كنند. اين جنبش از نظر .قانوني مراحل ذيل را از سر گذرانده است

– هنگام تاسيس در سال ۱۹۲۸، اخوان المسلمين به عنوان يك تشكل فراگير اسلامي مطرح بود و فعاليت آنها طبق قانوني كه در سال ۱۹۲۳ تدوين شده بود انجام مي شد. در آن دوران اين جنبش به عنوان يك تشكل عقيدتي، تربيتي و اجتماعي مطرح بود كه حق داشت در زمينه اقتصاد نيز فعاليت كند. حسن البنا براي تصدي رهبري اخوان المسلمين دوباره .انتخاب شده بود

– در طول دوران حكومت جمهوري مصر قانون اساسي دوباره تعديل شد. يك بار در سال ۱۹۵۶ كه اخوان المسلمين منحل اعلام گرديد و يكبار در دوره رياست جمهوري انورسادات در سال ۱۹۷۱. در اين دوره بود كه قانون جز در موارد ذيل به هيچ تشكلي اجازه فعاليت نمي داد؛ يا اينكه اين تشكل ها طبق قانون احزاب فعاليت حزبي داشته باشند يا اينكه طبق قانون جمعيت هاي خيريه به امور خيريه بپردازند و اين در حقيقت بدين معني بود كه فعاليت اخوان المسلمين طبق ساختار قديمي آن محال است. پس بايد تعيين شود كه حيطه فعاليت اين تشكل چيست؛ آيا اين تشكل يك حزب سياسي است يا يك جمعيت خيريه؟ در آن دوران انورسادات پيشنهاد كرده بود كه اخوان المسلمين به فعاليت حزبي روي آورند و از اسم ديگري .غير از اخوان المسلمين استفاده كنند

مامون الهضيبي آخرين رهبر اين جنبش همواره تاكيد مي كرد كه هرگونه تغيير داخلي در حال حاضر خطر بزرگي براي جنبش به حساب مي آيد. او به طرفداران تغيير و تحول در ساختار اخوان المسلمين مي گفت: اين تشكل نمي تواند هيات موسس خود را تغيير دهد تا دست به تغييراتي اساسي بزنند. شما از ما چيزهايي مي خواهيد كه از انجام آنها عاجزيم. آنچه قابل توجه است اينكه بعضي از طرفداران تغيير و تحول در اين جنبش خواستار انجام تغييرات مورد نظر طبق حركت اسلامي تركيه هستند. چرا كه طبق گفته «مجدي شندي» اسلام گرايان تركيه به دو دسته تقسيم شدند و نسل جوان اين جنبش از پيشگامان قديمي جدا شد و يك حزب سياسي تاسيس كرد. بعضي از ناظران تصور مي كردند كه اين مسئله در حقيقت آغاز شمارش معكوس حيات اين طيف هاي اسلام گرا است ولي حزب جديد بر همه اين تخمين ها خط بطلان كشيد. آنچه در اين ميان اهميت فوق العاده اي خواهد داشت اين است كه اين بحث و جدل در درون بزرگ ترين تشكيلات اسلام گرا در مصر و جهان اسلام جريان دارد و نتايج و آثار آن صرفاً اين تشكيلات را در بر نخواهد گرفت بلكه به يك مسئله .فراتشكيلاتي تبديل خواهد شد و در محافل مختلف مورد بحث و بررسي قرار خواهد گرفت

منبع: الشرق الاوسط

 

درباره ی سـلیمی

نویسنده و مترجم

مطلب پیشنهادی

نماز و جلوه های زیبای آن از دیدگاه سعید نورسی

نویسنده : بدیع الزمان سعید نورسی/ مترجم: داریوش موسوی « ‏فَسُبْحَانَ اللَّهِ حِینَ تُمْسُونَ وَحِینَ …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *