قالب وردپرس افزونه وردپرس
اطـلاعیه بـروزرسانی و تـخفیف هـای ویژه سـایت :
خانه / دانش و اندیشه / مقدمه کتاب: باید و نباید های (دین و سیاست)

مقدمه کتاب: باید و نباید های (دین و سیاست)

QARADAVIمقدمه یکم:

 

مقدمه‌ي نخست ویژه “شورای پژوهش‌ها و پاسخگویی به پرسش‌هاي دینی اروپا”

ربّنا لك الحمد كما ينبغي لجلال وجهك، و عظيم سلطانك. رضينا بالله رّباً، وبالإسلام ديناً و بمحمّد نبيّاً و رسولاً و صل اللّهم علي عبدك و رسولك و خاتم انبيائك، و صفوتك من خلقك محمّد، الذّي ارسلته رحمة للعالمين، و نعمة علي المؤمنين و حجة علي النّاس اجمعين و على آله الطيبين الطاهرين، و اصحابه الغّرالميامين، و من اتّبعهم بإحسان الي يوم الدّين.

امّا بعد:

برادران گرامی اعضاي دبیرخانه “شورای پژوهش‌ها و پاسخگویی به پرسش‌هاي دینی اروپا” که افتخار ریاست آن را بر عهده دارم، از من خواستند که امتیاز چاپ کتاب ” دین و سیاست” را به ایشان واگذار نمایم. در عین حال آنان بودند که مرا برای نوشتن آن تشویق کردند، و پس از یاری خداوند، ایشان در پایان پذیرفتن این کتاب صاحب فضل اند.

همچنین در این ارتباط که پس از فارغ گشتن از آماده سازی و پایان یافتن این کتاب یا این کار پژوهشی، آن را چاپ کنند و در میان اقلیت‌هاي مسلمان ساکن در اروپا توزیع نمایند. اقلیت‌هایی که «شورای پژوهش‌ها و پاسخگویی‌هاي» ما از همان ابتدای پایه ریزی در راستای ارائه‌ي بهترین روش‌ها و استوارترین گام‌ها به آنان بر پایه احکام آسانگیرانه‌ي شریعت اسلامی و اهداف گسترده آن تلاش مي‌نماید. همچنین از لابلای فقه پویا و ریشه دار اسلامی که مي‌تواند میان بنیادگرایی و نواندیشی، یا “سلفیت و تجدید” ایجاد همگرایی بنماید، در ارتباط با اصول و ثوابت کوتاهی نورزد و با خردورزی به رویارویی نپردازد، و با میراث روایی درست درنیفتد و از واقعیت‌ها غفلت نکند، و ضرورت‌ها ونیازهای مردم را ـ که شریعت اسلامی به حق آنها را مدنظر داردـ مورد بی مهری قرار ندهد.

من امیدوارم که این کتاب به هدف رشد بخشیدن به توان فکری و فرهنگی اقلیت‌هاي مسلمان در اروپا دست پیدا کند، تا در جامعه‌هایی که درآنها زندگی می‌کنند نه ذوب شوند و نه کناره گیرند، بلکه در آن به روش مثبت و درست درآیند. این درست همان چیزی است که من از گذشته‌هاي دور بارها گفته ام که:

” استقلال شخصیت و حفظ هویت بدون انزوا و دگم‌اندیشی و حضوری منهای ذوب گشتن و خود باختگی ضروری است.”

قصد من از پرهیز از ذوب شدن و از دست ندادن هویت، کوتاهی نورزیدن در ارتباط با اصول اعتقادی و پایبندی به فرایض دینی و دوری از محرّمات بزرگی است که اسلام، اهل ایمان را از آنها برحذر داشته است، به ویژه گناهان نابود کننده و بسیار خطر آفرین.

من درباره تقلید کورکورانه از آداب و رسوم و رفتار جامعه‌هاي غربی که هیچ دینی آنها را درست نمي‌شمارد، و یهودیت و مسیحیت و تورات و انجیل نیز آنها را مانند قرآن مردود مي‌دانند، به سختی هشدار می‌دهم. فرهنگ و آداب و رسومی که خود به اصلاح طلبان رفورمیست‌هاي غربی نیز به سختی آنها را مورد انتقاد قرار مي‌دهند، و آنها را خطری برای جامعه‌هاي خویش به شمار مي‌آورند و بر این باورند که چنان چه ادامه یابند و گسترش پیدا کنند، پایه‌ها وارکان جامعه‌هایشان را مورد تهدید جدی قرار می‌دهند.

این همان تقلید ناپسندی است که پیامبرمان مارا از آن برحذر داشته که ” نباید از آداب و فرهنگ یهودیان و مسیحیان مو به مو و گام به گام پیروی نماییم، چنان چه آنان سر خویش را در سوراخ سوسماری کردند، مانیز چنان کنیم. [1]

از خداوند صاحب عزت و جلال مي‌طلبم که این کتاب را برای روشن نمودن راه انسان‌ها چراغ پر فروغی بگرداند، و برای هر کس که آن را مي‌خواند و به انتشار آن اقدام مي‌نماید سودمند بگرداند و فایده‌‌اش آن فراگیر بشود.

آمین و الحمدلله رب العالمین

قطر: شوال 1427 ه. ق نوامبر 2006

يوسف قرضاوي


 

 

 

 

مقدمه دوم:

الحمدلله و کفی، و سلام علی رسله الذّین اصطفی ، و علی خاتم النّبیین المجتبی، محمّد و آله و صحبه أئمة الهدى، ومن بهم اقتدى فاهتدي.

امّا بعد: این کتاب پژوهشی است در ارتباط با “دین وسیاست” که در پاسخ به درخواست دیبرخانه “شورای فتوا و پژوهش‌هاي اروپا” آن را نگارش نمودم، تا با ارائه اش شانزدهمین همایشي را که در روزهای آغازین ماه هفتم سال 2006 . م در ارتباط با ” فقه سیاسی” مرتبط با اقلیت‌هاي ساکن در کشورهای اروپایی ترتیبش را داده بود، آن را ارائه دهم، ابتدا گمان نمی‌کردم که موضوع تا این حدی که هست، طولانی شود، امّا چنین شد، و آن چه روی داد خیر و مفید واقع گرديد. آن را به دوستان شرکت کننده در آن همایش ارائه دادم، تا چنان چه در مواردی به اشتباه رفته باشم، آن را به من یادآور شوند، و اگر از راه درست بیرون رفته بودم به راه صحیح بازم گردانند، زیرا در دانش هیچ‌ کس همیشه برتر نیست و بالاتر از هر آگاهی آگاه‌تری است.

با بهره گیری از ملاحظات ارائه شده دوستان به بررسی موضوع پژوهش پرداختم و خود نیز بیشتر در آن اندیشیدم و از آن برای کامل نمودن موضوع، بازنگری در ترتیب و تقسیم بندی بهره جستم. در نهایت این پژوهش یا کتاب را پس از مقدّمه به پنج بخش تقسیم کردم و هر بخش آن شامل بیش از یک فصل است، جز بخش پایانی که با موضوع “اقلیت‌ها و سیاست ” در ارتباط است و تنها یک فصل مي‌باشد.

بخش یکم: از دو فصل تشکیل شده و به تعریف مفاهیم و مبانی مربوط به “دین و سیاست” از نظر لغوی و اصطلاحی مي‌پردازد و سیاست را از نگاه فقیهان با توجه به گرایش‌هاي متفاوت مذهبی آنان، و متکلمان و فیلسوفان، و غربی‌ها مورد بررسی قرار مي‌دهد.

بخش دوم: به بررسی و تحلیل پیوند میان ” دین و سیاست ” از نگاه اسلامی‌ها و سکولارها مي‌پردازد.

اسلامگرایان به ضرورت پیوند میان دین و سیاست باور دارند و برای اثبات باور خود به دلایل شرعی و تاریخی خود استدلال مي‌نمایند. که برای مثال به‌اندیشه و ویژگی ” فراگیری اسلام ” اشاره مي‌کنند.

امّا سکولارها بر این باورند که باید ” دین و سیاست ” را از یکدیگر جداکرد، زیرا پیوند میان آن دو پیامدهای مهم وزیان‌هاي بزرگی را برای جامعه و ملت‌ها در پی دارد. این بخش از کتاب مهمترین و مفصل ترین بخش‌هاي آن است. در این بخش قواعد احکام و مبانی شرعی را بیان کرده‌ایم، و به شبه افکنی‌هاي سکولارها پاسخ داده‌ایم.

بخش سوم: به موضوع پیوند میان دین و دولت، از نگاه اسلامگرایان و سکولارها مي‌پردازد و این بخش دارای شش فصل مي‌باشد.

بخش چهارم: به بررسی اندیشه سکولاریسم مي‌پردازیم، و به این پرسش پاسخ مي‌دهیم که آیا سکولاریسم به راستی یک راه حل است یا خود مشکلی به شمار مي‌آید. در این بخش توهم” سکولاریسم اسلامی” را مورد بررسی قرار داده ایم، و این بخش از دو فصل تشکیل شده است.

بخش پنجم: به بررسی موضوع دخالت اقلیت‌هاي مسلمان در کشورهای اروپایی در امور سیاسی مي‌پردازد و این بخش تنها دارای یک فصل است.

البته رویکرد و راهکارمن برای تمامی مطالعه کنندگان کتاب‌هایم روشن است، مثل همیشه از نظریه پردازی بی پایه پرهیز مي‌نمایم، و چنان چه به یک اندیشه و نظریه رسیدم، پس از آن از کسی تقلید نمي‌کنم، نه از پیشوایان پیشین خویش، و نه از کسانی از غربی‌ها که در عصر حاضر برخی از مردم آنان را پیشوای خود گردانیده‌اند. غربیان که فرهنگ آنان جهان از جمله جهان اسلام را مورد آماج خود قرار داده است. روش من بر پایه تکیه بر “نص صحیح ” همراه با “دلالت صریح” آن و پیوند دادنش با واقعیت‌هاي زندگی است. واقعیت‌هاي حقیقی نه توهمی، و به دور از ساختارشکنی و کجرویی و با تکیه بر روش مقایسه و سبک و سنگین کردن قرار گرفته بر روی دلیل، و در عین حال ایجاد ارتباط میان “نصوص فرعی” و اهداف “مقاصد کلی” شریعت اسلام.

برای اثبات آن چه نوشته ام جز بر آیه ای آشکار، و روایتی راست، و دلیل شرعی درست، یا منطق عقلی سالم تکیه نکرده ام، و در این رابطه از دیدگاه‌هاي دانشمندان مورد اعتماد الهام گرفته ام، تا نظریه خود را تقویت بخشم، و در بیان آن تنها نمانم، نه اینکه سخنانشان در ذات خود “حجّت” باشد، زیرا جز سخن صحیح پیامبرe که خداوند او را برای گسترش مهربانی‌ها فرستاده و از پاکی بهره مندش ساخته و به وسیله او بشریّت را راهنمایی نموده، سخن هیچ کس حجّت شرعی نیست.

آنچه را که نگارش نموده ام چنان چه درست و خیر ومفیدند، تنها لطفی از طرف اوست، زیرا فضل و بزرگواری‌ها از او و به سوی اوست. و هرچه نادرست است و به بیراهه رفتن و کوتاهی در آن هست، از نفس من و وسوسه‌هاي شیطان بوده است. و از آن‌ها در پیشگاه پروردگارم پوزش مي‌طلبم، و از او مي‌خواهم که برای اصلاح خویش راهنمایی و یاریم بدهد، تا از یادآوری‌هاي دوستان و خوانندگان کتاب نیز بهره بگیرم و چنان چه از پاداش”مجتهد مصیب”محروم شدم، مرا از پاداش “مجتهد مخطی” محروم نفرماید.

جز با یاری خدا توفیقی رفیق راهم نخواهد بود، بر او توکل کردم و به سوی او باز می‌گردم.

﴿رَبَّنَا لاَ تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِن لَّدُنكَ رَحْمَةً إِنَّكَ أَنتَ الْوَهَّابُ﴾. «پروردگارا! پس از آنكه ما را هدايت كردى دلهايمان را دستخوش انحراف مگردان! و از جانب خود رحمتى بر ما ارزانى دار! به راستی كه تو خود بخشايشگرى».

 

مصر، قاهره، ماه رجب، سال 1427 ه. ق، آگوست 2006 . م

نیازمند آمرزش آفریدگار

یوسف قرضاوی


[1]. بخاری حدیث 7320، مسلم حدیث 2669 و مسند احمد 11800.

درباره ی سـلیمی

نویسنده و مترجم

مطلب پیشنهادی

احسنت به مدیریت خردمندانه ترکیه در مقابله با کرونا

✍ دکتر داریوش ارک، ایرانی مقیم آنکارا احسنت به مدیریت خردمندانه ترکیه در مقابله با …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *